15 Ağustos 2018 günü 30510 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Finansal Sektöre Olan Borçların Yeniden Yapılandırılması Hakkında Yönetmelik’in (“Yönetmelik”) 5’inci maddesi kapsamında Türkiye Bankalar Birliği (“TBB”) tarafından hazırlanan Finansal Yeniden Yapılandırma Çerçeve Anlaşması (“Çerçeve Anlaşma”) Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (“BDDK”) tarafından onaylanarak yürürlüğe girdi.

I. Giriş

BDDK, finansal ödeme güçlüğü içerisinde bulunan kredi borçlusu kişilerin günümüz ekonomik koşullarında faaliyetlerine devam etmesini sağlamak ve aynı zamanda finans piyasasında, devam eden kredi borçlarını geri ödeyebilmelerini temin etmek için bu kredilerin finansal yeniden yapılandırmasına ilişkin Yönetmelik’i yakın zamanda yürürlüğe sokmuştur. Söz konusu Yönetmelik’in 5’inci maddesi ile BDDK, kredi borçluları ile imzalanacak olan borcun yeniden yapılandırılması sözleşmelerinin esasları ve asgari unsurlarının TBB tarafından yayınlanacak olan Çerçeve Anlaşma ile belirleneceğini belirtmiştir. Buna bağlı olarak Çerçeve Anlaşma 20 Eylül 2018 tarihi itibari ile BDDK tarafından onaylanarak yürürlüğe girmiştir. TBB tarafından hazırlanan ve kredi alacaklısı olan banka ve finansal kuruluşlar tarafından imzalanacak olan ve münhasıran bu kuruluşlar için hüküm ifade eden Çerçeve Anlaşma ile finansal yeniden yapılandırmanın temel esasları, organizasyon yapısı, borçluların kriterleri ve tarafların yükümlülükleri gibi hususlar netlik kazanmıştır.

Çerçeve Anlaşma ile BDDK, Türkiye’de faaliyet gösteren ve kredi vermeye yetkili olan 5411 sayılı Bankacılık Kanunu kapsamındaki bankalar ve 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu kapsamındaki finansal kiralama şirketi, faktoring şirketi ve finansman şirketlerine (“Alacaklı Kuruluşlar”) kredi borcu olan ve bu borcu ödemekte sorun yaşayan “ticari kredi borçluları”nın kredi borçlarının geri ödemesine yönelik makul tedbirlerin alınmasını sağlamayı amaçlamaktadır. Bu anlayış ile BDDK, yayınlamış olduğu Çerçeve Anlaşma’da tanımlamış olduğu ticari kredi borçluları için, kredi vadesinin uzatılması, kredinin yenilenmesi, yeni kredi tesis edilmesi, sermaye artırımı, yönetim değişikliği, alacaklı kuruluşların faiz, temettü, kâr payı gibi alacaklarından vazgeçmesi, iştirak ve varlık satışı, halka açılma, ortaklık yapısının değiştirilmesi, gerekirse diğer alacaklılar ile birlikte hareket ederek protokol yapılması gibi tedbirler saymış olup söz konusu kredi borçlarının bu tedbirler ile yeniden yapılandırılmasına veya yeni bir itfa planına bağlanmasına imkan sağlamaktadır.

II. Finansal Yeniden Yapılandırma Çerçeve Anlaşması

Çerçeve Anlaşma kapsamında finansal yeniden yapılandırmaya ilişkin usul ve esaslar aşağıda yer almaktadır.

• Finansal yeniden yapılandırma başvurusunu, başvuru tarihi itibari ile ilgili Alacaklı Kuruluşlar’a nakit ve gayrı nakit olmak üzere anapara borç tutarı toplamı 100 milyon TL üzerinde olan kredi borçluları (“Borçlu”) yapabilir. Bu kapsamda olan ticari kredi borçluları, Çerçeve Anlaşma ekinde yer alan “Başvuru ve Taahhüt Mektubu” ve bunun ile birlikte varlık, takyidat, risk ve teminat bilgilerini içeren dokümanlar ile birlikte alacağı en yüksek olan üç (3) Alacaklı Kuruluş’tan birine finansal yeniden yapılandırma başvurusunda bulunabilir. Söz konusu mektup ile borçlu, Alacaklı Kuruluş izni olmadan tasarrufta bulunmayacağı, kredi kullanmayacağı, varlıkları üzerinde takyidat tesis etmeyeceği, üçüncü kişiler yararına ayni haklar tesis etmeyeceği gibi hususları taahhüt etmekle birlikte ilgili Alacaklı Kuruluşlar ile her türlü bilgi ve belgeyi paylaşacağını ve her türlü denetim ve ekspertize izin vereceğini de taahhüt etmektedir.
• Borçlu tarafından başvuru usulüne uygun yapıldığı takdirde, borçlunun hukuki statüsü, teminat yapısı, varlıklarının korunması için Alacaklı Kuruluşlar tarafından kurulacak konsorsiyum (“Konsorsiyum”) ile müzakere yürütülür ve müzakere süresi boyunca “Durumun Korunması Süreci” başlar. Bunun anlamı, borçlu aleyhine hiçbir yasal takip yapılamaz veya yasal yola başvurulamaz, zaman aşımı ve hak düşürücü süreler sebebiyle hak kaybına yol açacak durumlar hariç mevcut yasal takiplere devam edilemez ve yeni takipler açılamaz. Bu sürecin devamlılığına Konsorsiyum ilk yapacağı toplantıda karar verecektir. Borçlu, başvurusu sırasında sunmuş olduğu taahhütnameye uymazsa, bu süreç, Konsorsiyumun kararı ile sona erer. Konsorsiyum, üye Alacaklı Kuruluşlar’ın toplam alacaklarının %75’ini ve üye sayısının en az %30’unu temsil eden Alacaklı Kuruluşlar’ın aynı yöndeki oyu ile karar alır.
• Başvuruyu takiben Borçlunun mali durumu ve kredileri geri ödeme kabiliyetinin olup olmadığı Alacaklı Kuruluşlar tarafından değerlendirilir ve Alacaklı Kuruluşlar borçluyu yeniden yapılandırma için uygun görürlerse ilgili borçlunun mali durumunun fizibilitesini seçtikleri bir banka, bağımsız denetim kuruluşu veya başka bir kuruluşa yaptırırlar. Bu sürecin sonunda borçlunun borçlarının yeniden yapılandırılmasında mutabık kalınırsa ilgili borçlu ile Yeniden Yapılandırma Sözleşmesi imzalanır. Bu Sözleşme’de yeniden yapılandırmaya konu alacaklar tespit edilir, geri ödeme yükümlülükleri ve vadeleri belirlenir, teminat yapısı, fiyatlandırma, denetim mekanizması, izleme kriterleri gibi konular detaylandırılır.
• Yönetmelik’in 5’inci maddesi ve Çerçeve Anlaşma’nın XIII’üncü maddesi uyarınca, Çerçeve Anlaşma BDDK tarafından onaylanmasını takip eden en geç iki (2) yıl içinde Borçlu ve Alacaklı Kuruluşlar arasında imzalanacak Yeniden Yapılandırma Sözleşmeleri için geçerlidir. Bu süre 20 Eylül 2020 tarihinde sona ermektedir.
• Borçlu’nun finansal yeniden yapılandırma için başvurduğu tarihi itibari ile hiçbir Alacaklı Kuruluş tarafından söz konusu Borçlu aleyhine yasal takip başlatılmamış olması gerekmektedir. Bu kuralın istisnası olarak yasal takip başlamış olsa da toplam borç tutarının azami %25’lik kısmının Alacaklı Kuruluşlar’da olması halinde ise söz konusu borçlar yapılandırma kapsamına girebilecektir. İflas kararı olan Borçlular yeniden yapılandırma kapsamına giremez.
• Alacaklı Kuruluşlar, finansal yeniden yapılandırma sürecini yönetmek için, her bir Borçlu bazında veya aynı risk grubunda olan Borçlular bazında tek veya ayrı ayrı, aralarında Konsorsiyum oluşturur. Konsorsiyumda bulunan banka veya diğer finansal kuruluşların onayı ile ve Çerçeve Anlaşma’nın bir suretinin de imzalanması kaydı ile diğer alacaklıların da Konsorsiyum’a katılması mümkündür. Konsorsiyum, Borçlu ile olan müzakerelerin yönetilmesi, sonuçlandırılması ve uygulamanın takibi konularında arasından bir bankayı seçer ve bu banka, Lider Banka olarak süreci yönetir.
• Konsorsiyum Borçlu’nun başvuru tarihinden itibaren en fazla doksan (90) gün içinde yeniden yapılandırma kararını oluşturmadığı takdirde yeniden yapılandırma süreci sona erer. Konsorsiyum kararı ile bu süre en fazla iki (2) ay uzatılabilir.
• Çerçeve Anlaşma’da yeniden yapılandırmanın genel prensipleri sayılmıştır. Konsorsiyum üyeleri bu genel prensiplere uyarak Borçlu’nun borçlarını yeniden yapılandıracaktır. Bu prensipler arasında Borçlu’ya ek finansman sağlanmasının koşulları, mevcut teminatların korunması esası, ödeme planının hangi hallerde revize edilebileceği, ana para alacağına iştirak veya tahsilat ile ilgili hususlar belirtilmiştir.
• Konsorsiyum’da yer alan Alacaklı Kuruluşlar’ın alacaklarının 2/3’sini oluşturan çoğunluğu tarafından Borçlu ile yeniden yapılandırma sözleşmesi imzalanması, Çerçeve Anlaşma’yı imzalayan Konsorsiyum’daki tüm Alacaklı Kuruluşlar’ı bağlar ve bunun sonucu olarak, borçlunun borçlarının Alacaklı Kuruluşlar’ın tamamı tarafından yapılandırılması gerekir.
• Yeniden Yapılandırma Sözleşmeleri ayda bir (1) kez BDDK’ya iletilmek üzere TBB’ye gönderilir. Alacaklı Kuruluşlar’ın Çerçeve Anlaşma’dan kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirmemelerinden kaynaklanan uyuşmazlıkların çözümü için TBB Yönetim Kurulu tarafından Hakem Kurulu oluşturulur. En az üç (3) kişiden oluşan Hakem Kurulu TBB aracılığı ile kendisine iletilen başvuruları beş (5) işgünü içerisinde karara bağlar ve bu kararlar tarafları bağlar. Hakem Kurulu, Çerçeve Anlaşma ve Yeniden Yapılandırma Sözleşmesi’nin koşullarına aykırı davranan Alacaklı Kuruluşları da Konsorsiyum’a bildirir.

III. Değerlendirme

Yönetmelik ve Çerçeve Anlaşma’nın ilke ve esasları ile BDDK, finans sektöründe kredi borcunu ödeme güçlüğü çeken ticari kredi borçlularının faaliyetlerine devam etmelerini sağlayarak ekonomiye sağladıkları katkıyı sürdürmeyi ve kredi alacaklısı olan banka ve diğer Alacaklı Kuruluşlar’ın da borcun yeniden yapılandırılması neticesinde kredi alacaklarını tahsil etmelerini sağlamayı amaçlamıştır. İlgili düzenlemeler kapsamında borcun yeniden yapılandırma sürecinin hukuki kriterlere ve standart dokümanlara bağlanması ile de son derece önemli bir kontrol ve izleme mekanizması oluşturulmuştur.