GİRİŞ

Türkiye Cumhuriyeti Ticaret Bakanlığı 15 Eylül 2018 tarihinde 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun (“Kanun”) 376’ncı Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Tebliği’ni (“Tebliğ”) yayınlamış olup söz konusu Tebliğ aynı tarihte yürürlüğe girmiştir. Bu Tebliğ’in amacı Kanun’un 376’ncı maddesi kapsamında Türkiye’de kurulmuş olan anonim şirket, limited şirket veya sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketin (“Şirket”) sermayesinin kaybı veya borca batık olması durumunda alabileceği önlemleri ve uyması gereken usul ve esasları belirlemektir.

A) Tebliğ ile Getirilen Yenilikler

1. Şirketin Sermaye Kaybı Halinde Alınan İyileştirici Önlemler

Türkiye’de kurulmuş olan Şirket’in son yıllık bilançosuna göre, sermayesi ve kanuni yedek akçeler toplamının en az 1/2’sinin veya 2/3’ünün zarar sebebiyle karşılıksız kalması halinde söz konusu Şirket, Kanun çerçevesinde tanımlandığı şekli ile “sermaye kaybı” yaşamaktadır. Bu durumun gerçekleşmesi halinde Kanun’un 376’ncı maddesine göre, Şirket’in yönetim organı, Şirket pay sahiplerini bilgilendirmek ve karar almak için Genel Kurul’u toplantıya çağırır. Tebliğ, her iki durum için ayrı ayrı aşağıdaki önlemlerin alınmasını düzenlemektedir.

(a) Şirketin Sermayesi + Kanuni Yedek Akçeleri toplamının en az 1/2’si zarar sebebiyle karşılıksız kalırsa;

i. Yönetim organı, Genel Kurul’u toplantıya çağırır.

ii. Yönetim organı, Şirket’in son bilançosu ile birlikte Şirket’in mevcut durumuna göre uygun gördüğü iyileştirici önlemleri Genel Kurul’a sunar. Bunlar; sermayenin tamamlanması, sermaye arttırımı, bazı üretim tesislerinin kapatılması veya küçültülmesi, iştiraklerin satışı, pazarlama sisteminin değişitirilmesi gibi önlemlerdir.

iii. Genel Kurul bu önlemleri aynen kabul edebilir, değiştirebilir veya farklı önlemler alabilir.

(b) Şirketin Sermayesi + Kanuni Yedek Akçeleri toplamının en az 2/3’ü zarar sebebiyle karşılıksız kalırsa;

i. Yönetim organı, Genel Kurul’u toplantıya çağırır.

ii. Şirket’in mevcut durumuna göre; Şirket’in o sermayesinin azaltılmasına, o sermayenin bilanço açıklarının ortaklar tarafından payları oranında tamamlanmasına, veya o sermayenin arttırılmasına karar verebilir.

iii. Şirket Genel Kurulu,

• sermayesini azaltmaya karar verirse, sermayesini mevcut sermayenin 1/3’üne indirebilecektir. Bu durumda, Şirket alacaklılara ödeme yapmaktan veya haklarını teminat altına almaktan imtina edebilecektir.
• sermayesini tamamlamaya karar verirse, şirket ortakları, şirketin zarar gören sermaye tutarını, payları oranında tamamlayacak olup bu ödemeler geri alınamayacaktır, borç verme veya sermaye koyma veya ileriki tarihli bir sermaye arttırımına mahsup edilecek bir ödeme niteliğinde değildir. Bu ödemeler özkaynaklar içerisinde “sermaye tamamlama fonu hesabında” toplanır ve takip edilir.
• sermayenin arttırılmasına karar verirse, bu iki (2) şekilde gerçekleşebilir:
  • Sermayenin azaltılması ile birlikte eşzamanlı olarak arttırılması halinde sermayenin ortaya çıkan zarar miktarı kadar azaltılması ile birlikte eş zamanlı olarak istenilen tutarda arttırılmasına karar verilebilir. Bu durumda arttırılan sermayenin en az ¼’ünün ödenmesi şarttır.
  • Sermayenin doğrudan arttırılması halinde arttırılan sermayenin en az ½’sinin tescil öncesinde ödenmesi şarttır.

iv. Şirket’in Genel Kurulu, sermayesinin en az 2/3’ünün zarar ettiği ve karşılıksız kaldığı durumda yukarıda sayılan önlemlerden birini alamazsa, söz konusu Şirket kendiliğinden sona erer.

2. Şirketin Borca Batık Olması Halinde Alınan İyileştirici Önlemler

Türkiye’de kurulmuş olan Şirket’in yıllık ve ara dönem finansal tablosu veya denetim raporu veya yönetim organının belirlemesi neticesinde, sermayesinin ve kanuni yedek akçeleri toplamının tamamının zarar sebebiyle karşılıksız kalması halinde söz konusu Şirket, Kanun çerçevesinde tanımlandığı şekli ile “borca batık”bir şirkettir.

Şirketin Sermayesi + Kanuni Yedek Akçeleri toplamının tamamı zarar sebebiyle karşılıksız kalırsa;

Yönetim organı ara bilanço çıkartır, ve çıkardığı ara bilanço üzerinden Şirketin sermayesi ve kanuni yedek akçelerinin tamamının karşılıksız kaldığını ve şirket aktiflerinin borcunu karşılayamadığını anlaması halinde;

• iyileştirici önlemleri alabilir (sermayenin azaltılması, tamamlanması veya arttırılması gibi), veya
• Şirketin iflası için mahkemeye başvurur.

3. Sermaye Kaybı olan veya Borca Batık olan Şirket’in Başka Şirket ile Birleşmesi

Tebliğ ile, Şirket, sermaye kaybı yaşamakta veya borca batık halde ise, kaybolan sermayeyi veya borca batıklık durumunu karşılayacak miktarda özvarlığa sahip olduğu Serbest Muhasebeci Mali Müşavir veya Yeminli Mali Müşavir raporları ile doğrulanmış olan başka bir şirket ile birleşebilir.

4. Kur Farkı Zararından Muafiyet

Tebliğ’in geçici 1’nci maddesi ile Kanunun 376’ncı maddesi çerçevesinde Şirket’in sermaye kaybı veya borca batık olup olmadığına ilişkin yapılan hesaplamalarda, Şirket’in henüz ifa edilmemiş yabancı para cinsi yükümlülüklerinden doğan kur farkı zararlarının 1 Ocak 2023 tarihine kadar dikkate alınmayabileceği kuralı getirilmiştir.

B) Değerlendirmemiz

Tebliğ, günümüz koşulları dikkate alarak hazırlanmış olup sermaye kaybına uğrayan veya borca batık olan Şirketler’in iflasını önlemek ve bu Şirketler’i ayakta tutmak için söz konusu Şirketler’e birtakım iyileştirici önlemlere başvurma imkanı sunmaktadır. Bu amaç ile Şirketlere Kanunun 376’ncı maddesinin uygulamasına ilişkin yeni kurallar getirmekte ve esasen, söz konusu Şirketlere finansal durumlarını eski haline getirmeleri için çıkış yolu göstermektedir.