T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı Mali Suçları Araştırma Kurulu Başkanlığı (“MASAK”) tarafından Suç Gelirlerinin Aklanmasının ve Terörün Finansmanının Önlenmesine Dair Tedbirler Hakkında Yönetmelik (“Tedbirler Yönetmeliği”), Suç Gelirlerinin Aklanmasının ve Terörün Finansmanının Önlenmesine İlişkin Yükümlülüklere Uyum Programı Hakkında Yönetmelik (“Uyum Yönetmeliği”) ve Mali Suçları Araştırma Kurulu Başkanlığı Elektronik Tebligat Sistemine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’te (“E-Tebligat Yönetmeliği”) yapılan değişiklikler 25/12/2024 tarihinde Resmi Gazete’de yayınlanmıştır.

1. Tedbirler Yönetmeliği ile Yapılan Değişiklikler

Değişiklikler kapsamında kripto varlık hizmet sağlayıcılar (“KVHS’ler”) “finansal kuruluş” olarak sınıflandırılmış ve bu sebeple mevzuatta finansal kuruluşlara yüklenen yükümlülük ve haklara sahip olmuştur. “Kimlik tespiti” ve “kripto varlık transferleri” konularında, KVHS’lerin tabi olacağı yükümlülükler aşağıda açıklanmaktadır.

1.1 Kimlik tespiti

Sürekli iş ilişkisinin kurulmasında tutar gözetmeksizin, diğer hallerde bağlantılı işlemler de dahil olmak üzere 15.000 TRY ve üzerinde olan işlemlerde KVHS’ler tarafından kimlik tespitinin gerçekleştirilmiş olması zorunlu kılınmıştır. Öte yandan, gizlilik tabanlı kripto varlıkların alım satımına veya saklanmasına aracılık eden KVHS’ler, uzaktan kimlik tespiti yapamayacaklardır.

Gerçek kişi müşteriler ile sürekli iş ilişkisi tesisinde uzaktan kimlik tespiti, Mali Suçları Araştırma Kurulu Genel Tebliği (Sıra No: 19) ile düzenlenen usul ve esaslar ile alınması gereken sıkılaştırılmış tedbirler kapsamında gerçekleştirilecek; para yatırma ve çekme işlemleri müşterinin kimlik bilgileri ile uyumlu bir banka veya kredi kartı hesabı aracılığıyla yapılacaktır.

Mali Suçları Araştırma Kurulu Genel Tebliği (Sıra No: 5) uyarınca, KVHS’ler tarafından, bu değişikliklerin yürürlüğe girdiği tarihe kadar edinilen müşterilerine, yeni usuller ile yapılacak kimlik tespiti en geç 25/04/2025 tarihine kadar tamamlanmalıdır.

1.2 Kripto varlık transferleri

KVHS’ler tarafından aracılık edilen kripto varlık transfer işlemlerinde, işlem tutarına göre değişen, gönderen ve alıcı bakımından uygulanacak bilgi ve teyit kuralları öngörülmüş (seyahat kuralları); KVHS’lerin birbirlerine eksik bilgi göndermesi durumunda uygulanacak usul ve esaslar ile KVHS’ler arası transfer zincirinde bulunması gereken bilgilere yönelik düzenlemeler yapılmıştır.

Yurtdışında yerleşik ve kendi mevzuatları gereği bilgi ve teyit yükümlülüğü olmayan kripto varlık gönderme yetkisini haiz kuruluşlar aracılığıyla veya KVHS’ler nezdinde kayıtlı olmayan cüzdan adreslerinden (örn.: soğuk cüzdanlar) yapılan kripto varlık transferlerinde, KVHS’lerin, müşterilerinden karşı tarafı belirlemeye ilişkin bir beyan alacağı düzenlenmiştir. Risk temelli yaklaşım çerçevesinde KVHS’ler, beyanın kapsamını genişletmeye yetkili olduğu gibi yeterli bilgi elde edememesi halinde transferin gerçekleştirilmemesi, söz konusu finansal kuruluşla yapılan işlemlerin sınırlandırılması ya da iş ilişkisine son verilmesi kararı verebilecektir.

 2. Uyum Yönetmeliği ile Yapılan Değişiklikler

 Uyum Yönetmeliği değişikliği ile KVHS’ler “Uyum programı oluşturacak yükümlüler” listesine alınmış ayrıca risk grubu ve alınacak tedbirlere ilişkin belirlemelerde bulunulmuştur.

 2.1 Uyum programı oluşturma yükümlülüğü

Suç gelirlerinin aklanması ve terörün finansmanın önlemesi ve ilgili mevzuata uyum amacıyla risk temelli bir yaklaşım doğrultusunda KVHS’ler, aşağıdaki hususları içeren bir uyum programı hazırlamakla yükümlü olmuştur:

1. Kurum politikası ve prosedürlerinin oluşturulması,
2. Risk yönetimi faaliyetlerinin yürütülmesi,
3. İzleme ve kontrol faaliyetlerinin yürütülmesi,
4. Uyum görevlisi ve yardımcısının atanması ve uyum birimi oluşturulması,
5. Eğitim faaliyetlerinin yürütülmesi,
6. İç denetim faaliyetlerinin yürütülmesi.

Kurum politikası kapsamındaki izleme ve kontrol faaliyetlerinde malvarlığının dondurulması kararları ve potansiyel eşleşme kriterleri dikkate alınarak müşterilerin ve işlemlerin devamlı olarak izlenmesine yönelik tedbirlerin, kripto varlık transfer mesajlarında yer alan gönderici ve alıcı bilgilerine de ayrıca dikkat edilerek alınması gerekmektedir.

Faaliyette Bulunan KVHS’ler 25/01/2025 tarihine kadar uyum görevlisi ile yardımcısı atamakla ve ilgili atamalardan itibaren bir ay içerisinde uyum programı oluşturmakla yükümlüdür. Uyum programı kapsamında belirlenen kurum politikaları bir taahhütname ile birlikte MASAK’a gönderilmelidir.

2.2 Risk gruplandırması ve tedbirler

KVHS’ler, yüksek derecede riskli gruba alınmış, finansal kuruluşların KVHS’ler ile iş ilişkisi tesisinde ve KVHS’lerin ise müşterileriyle iş ilişkisi tesisi ve kimlik tespiti gerektiren diğer işlemlerinde asgari olarak aşağıda sayılan tedbirlerinin uygulanması zorunlu tutulmuştur.

1. İşleme konu malvarlığının ve müşteriye ait fonların kaynağı hakkında mümkün olduğu ölçüde bilgi edinmek,
2. İşlemin amacı hakkında bilgi edinmek, ve
3. Uygulanan kontrollerin sayı ve sıklığını artırmak ve ilave kontrol gerektiren işlem türlerini belirlemek suretiyle iş ilişkisini sıkı gözetim altında tutmak.

Bunlardan başkaca, tutar ve işlem sayısı sınırı belirlemeye yönelik uygun tedbirler alınmalıdır. Finansal kuruluşlar ile KVHS’ler arasında tesis edilecek iş ilişkisi, üst seviyedeki görevlinin onayına tabidir.

3. E-Tebligat Yönetmeliği ile Yapılan Değişiklikler

E-Tebligat Yönetmeliği kapsamında MASAK tarafından Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun ve Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanun kapsamında yapılacak tebligatların elektronik ortamda gerçekleştirilmesi esas alınmış, Faaliyette Bulunan KVHS’ler için hesap açma başvurusu yapmak üzere 25/01/2025 tarihine kadar süre tanınmıştır.